İstanbul, 19 Ağustos, 2009
Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti.
Esenyurt Firuzköy Bulvarı,No 29 34325 Avcılar / İstanbul,
Sayın Nilgün Özdemir;
Rapor Konusu: Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti. tarafından yapılan teknik test sonuçlarını içeren raporlar üzerinde tahrifat yapılarak haksız menfaat elde edilmesinin hukuki sonuçlarının incelenmesi konulu raporumuzdur.
* * *
1. Değerlendirmeler
Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti tarafından, kendisine başvuruda bulunan firmaların ürünleri üzerinde yapılan test ve araştırmalar sonucunda, hazırlanan raporlar tekstil sektörün açısından aydınlatıcı ve güven tesis edici bir rol ve dolayısıyla sektör açısından büyük bir önemi haizdir. Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti’nin yurtdışı işbirlikleri nedeniyle uluslar arası bilinirliği ve güvenilirliği de tartışmasızdır.
Özel belge; bir kamu görevlisinin görevi nedeniyle düzenledikleri dışında kalan, resmi belgeden
sayılmayan, resmi bir işlem nedeniyle düzenlenmiş olmayan, ancak; doğrudan hukuken hüküm,
sonuç meydana getiren, bir hakkın doğmasına veya kanıtlanmasına yarayan yazıdır. Bir özel belge üzerinde tahrifat, değişiklik yapmak Türk Ceza Kanunu kapsamında “Özel belgede sahtecilik” suçunu oluşturmaktadır.
5237 sayılı (Yeni) Ceza Kanunu’nun 207.maddesinde yerini bulan Özel belgede sahtecilik suçunun maddi öğesi; iki ayrı eylemden oluşur. Bunlardan biricisi kısmen veya tamamen sahte belge düzenlemek veya gerçek belgede değişiklik yapmak, ikincisi belgeyi kullanmaktır. Özel belgede sahtecilik suçunun oluşması için, bir öğe olarak kullanmanın gerçekleşmesi gerekir. Kullanma ya özel belgede sahteciliği yapan veya sahteciliği bilen bir başkasınca olur. Kullanma sonucunda bir haksız çıkar sağlanmış olup olmamasının suçun oluşumuna etkisi yoktur. Genel veya özel zarar olasılığı yeterlidir.
Rapor konusu somut olayda, Ekoteks tarafından hazırlanan bir test sonucunun/raporun üzerinde tahrifat yapılmak suretiyle olumsuz öğelerin olumluya çevrildiği, bu şekliyle bir haksız menfaat temin edilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıdaki tanımlamalar ışığında, Ekoteks tarafından düzenlenen raporların “özel belge” olduğu konusu tartışmasızdır. İlgili kişiler tarafından rapor üzerinde düzeltmeler ve tahrifatlar yapılmış olması ve bu belgenin 3.şahıslara güven sağlayıcı unsur olarak sunulması-dolayısıyla kullanılması- ile 5237 sayılı (Yeni) Ceza Kanunu’nun 207.maddesinde sayılan suç unsurları gerçekleşmiş olmaktadır. Bu sebeple, ilgili kanun maddesinin öngördüğü şekliyle bu suçu işleyen şahıslar hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilmektedir.
Ceza hukukunun temel prensiplerinden olan “Cezaların şahsiliği” prensibi gereği, hürriyeti bağlayıcı cezaların doğrudan fiilleri işleyenler için hükmolunacak olması esastır. Ancak şirketin ortak ve şirketi temsile yetkili yöneticileri her zaman, menfaatin tarafı olmalarından hareketle, işletmede işlenen suçlardan dolayı sorumlu olacaklardır. Bu sebeple, yapılacak yargılamalar sonucunda cezaya hükmedilmesi halinde sahtecilik işleminden menfaat temin eden şirketi temsile yetkili yöneticiler söz konusu cezanın muhatabı olacaktır.
Bunun yanı sıra, somut olaydaki eylemin Türk Ceza Kanunu 157 ve 158.maddeleri kapsamında “dolandırıcılık” suçu olarak değerlendirilmesi de muhtemeldir. Somut olayın gelişimi ve özellikleri kanunda “Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlamak” şeklinde tarif edilen dolandırıcılık suçuna dahil olmaktadır. Yine Türk Ceza Kanunu’nun 158.maddesinde sayılan koşullardan biri olarak “Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında” dolandırıcılık suçunu işlemiş olmaları halinde suçun nitelikli hale gelmesi değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, somut olaydaki eylemin bir ticari şirketin menfaati dolayısıyla ve şirket adına hareket eden kişilerce gerçekleştiği sabit olduğundan Türk Ceza Kanunu 158.maddesi anlamında “nitelikli dolandırıcılık” suçunun oluştuğu, bu suça karşılık ilgili kişilerin iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılabileceği de öngörülmektedir.
Somut olayda, haksız ve hukuka aykırı olan ve aynı zamanda yukarıda izah edildiği şekilde çeşitli suçların konusuna giren eylemlerin aynı zamanda Ekoteks’in ticari itibarını ve güvenilirliğini zedelediği de şüphesizdir. Bu bağlamda, Ekoteks’in somut olayda rol alan şirket ve yetkilileri aleyhinde, hukuk mahkemelerine başvurmak suretiyle, kişilik hakkının hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğramasından kaynaklı manevi tazminat talebinde bulunması da bir diğer hukuk yolu olarak karşımıza çıkmaktadır.
2. Sonuç ve Kanaat
Yukarıda izah olunduğu üzere, Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti.’nin hazırladığı teknik içerikli raporlar üzerinde, raporun ilgilileri tarafından tahrifat, değişiklik yapılmak suretiyle haksız menfaat elde edilmek istenmesi karşısında, eylemi gerçekleştirenler hakkında Cumhuriyet Savcılığına şikayet yoluyla;
• 5237 sayılı (Yeni) Ceza Kanunu’nun 207.maddesi kapsamında “Özel Belgede Sahtecilik” atılı suçuyla, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile yargılanmaları,
• 5237 sayılı (Yeni) Ceza Kanunu’nun 157.maddesi kapsamında “dolandırıcılık” suçunun oluşmuş olması ve fakat suçun tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında işlenmiş olması nedeniyle aynı kanunun 158.maddesi kapsamında “nitelikli dolandırıcılık” atılı suçu ile, 2 yıldan 7 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile yargılanmaları,
• Hukuka aykırı eylemler neticesinde Ekoteks Laboratuvar İşl. Ltd. Şti.’nin itibarının zedelenmiş olması dolayısıyla da hukuk mahkemelerinde manevi tazminat taleplerinde bulunulması,
Şeklinde yasa yollarına başvurulabileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
* * *
Yukarıda açıklanan konuları görüş ve değerlendirmelerinize sunar ilave bilgi gereken konularda tarafımızla irtibat kurmakta tereddüt etmemenizi saygıyla bildiririz.
Saygılarımızla,
Av. H.Ozan ÖĞÜT
Aksan Hukuk Bürosu
